De molen van Speelman
H. Knoopstraat 1
Oorspronkelijke functie: koren- en pelmolen
Bouwstijl: achtkantige stellingmolen
Architect: molenbouwer Pieter Samwel
Bouwjaar (oudste datum): 1846
De bewaarde onderbouw van deze achtkantige stellingmolen stamt uit 1846, oorspronkelijke gebouwd als De Nijverheid. De onderbouw van de molenromp is in baksteen opgetrokken in drie bouwlagen. Een toogdeur is geplaatst in de noordelijke gevel. In de tegenoverliggende zuidelijke gevel is een dubbele toogdeur aangebracht voor het in- en uitrijden van de goederen. Daarboven is een gedenksteen gemetseld waarop staat: gesticht in 1846 door Jan Jacobus van Rijn, herbouwd na brand in 1869 door C.J Speelman en gerestaureerd in 1993 – 94. In 1882 is de bovenbouw van de molen verkocht en nadien rest alleen nog de onderbouw.
De vensters zijn allemaal even groot. Zij zijn gesitueerd in de tegenoverliggende muren; zo zijn de vensters op de begane grond in de noordoost- en de zuidwestgevel, op de eerste verdieping zijn de vensters in de zuidoost- en noordwestgevel en de vensters van de tweede verdieping zijn in de oosten westgevel geplaatst. Een krans van natuurstenen consoles scheidde vroeger de eerste en de tweede verdieping, daarop rustten de steunbalken van de molenomgang. lets onder de bovenrand zijn de gaten in de muren te zien waarin de houten stellingliggers waren geplaatst voor de molenomgang.
De steentjes, die om de molen zijn gelegd, komen van de Menneweg, de lantaarnpaal is geschonken door Nuon, waarbij de paal uit Leiden afkomstig is en de kap is naar een oud model nagemaakt. Het smeedijzeren hek is afkomstig uit Den Haag, waar het gestaan heeft om een beeld van koningin Emma. De paaltjes en de ketting zijn afkomstig van de gemeente.
De romp van ‘De Molen van Speelman’ is als van een achtkantige stellingmolen van cultuurhistorische waarde. In Zuid-Holland komt dit type niet veel voor.
